ภาพรวมระบบเภสัชกรรม (Pharmacy System Overview)
📋 สารบัญ
ภาพรวมระบบ
ระบบเภสัชกรรม (Pharmacy System) เป็นส่วนหนึ่งของระบบสารสนเทศโรงพยาบาล (HIS) ที่จัดการกระบวนการทั้งหมดเกี่ยวกับยาและเวชภัณฑ์ ตั้งแต่การสั่งยาจากแพทย์ การตรวจสอบปฏิกิริยายา การจ่ายยา จนถึงการจัดการคลังยา
วัตถุประสงค์หลัก
- จัดการการจ่ายยาผู้ป่วยนอก (OPD Dispensing)
- รับใบสั่งยาจากแพทย์
- ตรวจสอบความปลอดภัย (Drug Interaction, Allergy)
- จัดเตรียมและจ่ายยาให้ผู้ป่วย
-
พิมพ์ฉลากยาและใบแนะนำการใช้ยา
-
จัดการการจ่ายยาผู้ป่วยใน (IPD Dispensing)
- รับคำสั่งยาต่อเนื่อง (Continue Order)
- รับคำสั่งยา PRN (เมื่อจำเป็น)
- รับคำสั่งยา STAT (ด่วนทันที)
- จัดส่งยาตามเวลาให้ยา (Administration Time)
-
บันทึกการจ่ายยาและสถานะ
-
ตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยา (Drug Interaction)
- ตรวจสอบอัตโนมัติเมื่อสั่งยา
- แสดงคำเตือนตามระดับความรุนแรง (Major, Moderate, Minor)
-
แนะนำการจัดการปฏิกิริยายา
-
จัดการชุดยาแพทย์ (Medication Templates)
- สร้างชุดยาที่ใช้บ่อย (Personal/Shared)
- เรียกใช้ชุดยาอย่างรวดเร็ว (RE MED)
-
จัดการและแก้ไขชุดยา
-
จัดการคลังยา (Drug Inventory)
- ตรวจสอบสต็อคยา
- แจ้งเตือนยาใกล้หมด
- ติดตามยาหมดอายุ
สถาปัตยกรรมระบบ
Architecture Diagram
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ PRESENTATION LAYER │
│ (HTML + CSS + JS) │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ │
│ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐ │
│ │ OPD │ │ IPD │ │ Drug │ │
│ │ Dispensing │ │ Dispensing │ │ Interaction │ │
│ └──────────────┘ └──────────────┘ └──────────────┘ │
│ │
│ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐ │
│ │ Medication │ │ Drug │ │ Dashboard │ │
│ │ Templates │ │ Inventory │ │ │ │
│ └──────────────┘ └──────────────┘ └──────────────┘ │
│ │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘
↕
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ SERVICE LAYER │
│ (Business Logic) │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ │
│ ┌──────────────────────┐ │
│ │ MedicationService │ │
│ │ (Singleton) │ │
│ ├──────────────────────┤ │
│ │ - init() │ │
│ │ - searchMedication() │ │
│ │ - checkInteractions() │ │
│ │ - checkAllergies() │ │
│ │ - getTemplates() │ │
│ │ - savePrescription() │ │
│ │ - dispenseMedication()│ │
│ └──────────────────────┘ │
│ │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘
↕
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ DATA LAYER │
│ (JSON Mock Data) │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ │
│ medications-master.json ← รายการยาทั้งหมด (Item Master) │
│ master-drug-dropdown.json ← Dropdown data (frequency, route) │
│ medication-templates.json ← ชุดยาแพทย์ (Shared) │
│ drug-interactions.json ← ปฏิกิริยาระหว่างยา │
│ prescription-history.json ← ประวัติการสั่งยา │
│ pharmacy-opd-queue.json ← คิวจ่ายยา OPD │
│ pharmacy-ipd-orders.json ← คำสั่งยา IPD │
│ pharmacy-return-history.json← ประวัติคืนยา │
│ │
│ localStorage: │
│ - his_medication_templates_{doctorId} ← Personal templates │
│ │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘
Technology Stack
| Layer | Technology | Purpose |
|---|---|---|
| Frontend | HTML5, CSS3, Vanilla JavaScript | UI และ User Interaction |
| CSS Framework | Bootstrap 5.3, Custom CSS | Responsive Design |
| Icons | Bootstrap Icons | UI Icons |
| Data Storage | JSON Files (Mock) | Server-side data simulation |
| Local Storage | localStorage API | Personal templates, session data |
| Pattern | MVC (Model-View-Controller) | Code organization |
| Service Pattern | Singleton Service | Centralized business logic |
โมดูลหลัก
1. Dashboard (index.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/index.html
หน้าที่: - แสดงสถิติการทำงานของระบบเภสัชกรรม - จำนวนคิวรอจ่ายยา OPD/IPD - สถานะสต็อคยา - ลิงก์ไปยังโมดูลต่างๆ
Stats แสดง:
- จำนวนคิวรอจ่ายยา OPD
- จำนวนคำสั่งยา IPD ที่รอดำเนินการ
- จำนวนยาใกล้หมด
- จำนวนชุดยาที่บันทึกไว้
2. OPD Dispensing (opd-dispensing.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/opd-dispensing.html (2353 lines)
หน้าที่: - จัดการการจ่ายยาผู้ป่วยนอก - รับคิวจากใบสั่งยาแพทย์ - ตรวจสอบความปลอดภัย - พิมพ์ฉลากยาและใบแนะนำการใช้ยา
Workflow สรุป: 1. เภสัชกรเลือกผู้ป่วยจากรายการคิว (Patient Queue) 2. ระบบแสดงรายการยาที่แพทย์สั่ง 3. เภสัชกรตรวจสอบและเลือกรายการยาที่จะจ่าย 4. พิมพ์ฉลากยาและจัดเตรียมยา 5. เรียกผู้ป่วยมารับยาและให้คำแนะนำ 6. บันทึกการจ่ายยาเสร็จสิ้น
UI Layout:
┌────────────────────────────────────────────────────┐
│ [Patient Queue] │ [Patient Details] │
│ │ │
│ ■ สมชาย ใจดี │ ชื่อ: สมชาย ใจดี │
│ HN000123 │ HN: HN000123 │
│ คลินิกอายุรกรรม │ อายุ: 45 ปี │
│ │ แพ้ยา: Penicillin │
│ □ สมหญิง แข็งแรง │ │
│ HN000456 │ [Tabs] │
│ │ • รายการยา │
│ □ ประเสริฐ สุขดี │ • ประวัติการสั่งยา │
│ HN000789 │ • Drug Interaction │
│ │ │
│ │ [Medication List] │
│ │ □ Paracetamol 500mg x20 │
│ │ □ Amoxicillin 500mg x21 │
│ │ │
│ │ [Actions] │
│ │ [พิมพ์ฉลาก] [จ่ายยา] │
└────────────────────────────────────────────────────┘
เอกสารเพิ่มเติม: → WORKFLOW_OPD_DISPENSING.md
3. IPD Dispensing (ipd-dispensing.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/ipd-dispensing.html (4084 lines)
หน้าที่: - จัดการการจ่ายยาผู้ป่วยใน - จัดการคำสั่งยา 3 ประเภท: - Continue Order: ยาต่อเนื่อง (ให้ตามเวลาที่กำหนด) - PRN Order: ยาเมื่อจำเป็น (as needed) - STAT Order: ยาด่วนทันที
Workflow สรุป: 1. เภสัชกรเลือก Ward/หอผู้ป่วย 2. เลือกผู้ป่วยในแต่ละหอ 3. ดูคำสั่งยาทั้งหมดของผู้ป่วย (แยกตาม Order Type) 4. จัดเตรียมยาตามเวลาให้ยา 5. พิมพ์ใบจ่ายยาส่งหอผู้ป่วย 6. บันทึกการจ่ายยา
UI Layout:
┌────────────────────────────────────────────────────┐
│ [Ward List] │ [Order Details] │
│ │ │
│ ▼ Medical Ward (5) │ ผู้ป่วย: สมหญิง รักษาดี │
│ ├─ สมหญิง รักษาดี │ AN: AN-2025-001 │
│ ├─ ประเสริฐ สุขใจ │ Ward: Medical Ward │
│ └─ ... │ Bed: M301-1 │
│ │ │
│ ▶ Surgical Ward (3) │ [Tabs] │
│ │ • Continue Order │
│ ▶ ICU (2) │ • PRN Order │
│ │ • STAT Order │
│ │ • ประวัติการจ่าย │
│ │ │
│ │ [Active Orders] │
│ │ ☑ NSS 0.9% 1000ml │
│ │ เวลา: 06:00, 18:00 │
│ │ ☑ Omeprazole 40mg │
│ │ เวลา: 08:00, 20:00 │
│ │ │
│ │ [จัดเตรียมยา] [ส่งยา] │
└────────────────────────────────────────────────────┘
เอกสารเพิ่มเติม: → WORKFLOW_IPD_DISPENSING.md
4. Drug Interaction (drug-interaction.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/drug-interaction.html (1066 lines)
หน้าที่: - แสดงและจัดการปฏิกิริยาระหว่างยา - ค้นหาปฏิกิริยายา - แสดงคำเตือนตามระดับความรุนแรง: - 🔴 Major: รุนแรง ควรหลีกเลี่ยง - 🟡 Moderate: ปานกลาง ต้องระวัง - 🟢 Minor: เล็กน้อย ตรวจสอบได้
Workflow สรุป: 1. ระบบตรวจสอบอัตโนมัติเมื่อสั่งยา (Real-time Check) 2. แสดง Alert ถ้าพบปฏิกิริยายา 3. เภสัชกร/แพทย์พิจารณาดำเนินการ: - เปลี่ยนยา - ปรับขนาดยา - ติดตามอาการใกล้ชิด - Override (มีเหตุผลทางการแพทย์)
Severity Levels:
| Severity | Description | Action |
|---|---|---|
| Major | ปฏิกิริยารุนแรง อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต | ❌ ไม่ควรใช้ร่วมกัน |
| Moderate | ปฏิกิริยาปานกลาง ต้องติดตามอาการ | ⚠️ ระวังใช้ ปรับขนาดยา |
| Minor | ปฏิกิริยาเล็กน้อย | ✓ ใช้ได้ แนะนำให้ความรู้ |
เอกสารเพิ่มเติม: → WORKFLOW_DRUG_INTERACTION.md
5. Medication Templates (medication-templates.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/medication-templates.html
หน้าที่: - จัดการชุดยาที่ใช้บ่อย (Frequently Used Medication Sets) - รองรับ 2 ประเภท: - Personal Templates: ชุดยาส่วนตัวแพทย์ (บันทึกใน localStorage) - Shared Templates: ชุดยาของโรงพยาบาล (บันทึกในฐานข้อมูล)
Workflow สรุป: 1. แพทย์สร้างชุดยาจากยาที่สั่งบ่อย 2. ตั้งชื่อชุดยาและระบุประเภทโรค 3. บันทึกเป็น Template 4. เมื่อต้องการใช้ → เลือก Template → ยาทั้งชุดถูกเพิ่มอัตโนมัติ 5. แพทย์สามารถแก้ไขก่อน Confirm ได้
ตัวอย่าง Templates:
{
"id": "TPL001",
"name": "ชุดยารักษาหวัด",
"type": "shared",
"disease": "Upper Respiratory Tract Infection",
"medications": [
{
"drugCode": "MED001",
"tradeName": "Paracetamol 500mg",
"dosage": "1-2 tab",
"frequency": "q4-6h",
"duration": "PRN"
},
{
"drugCode": "MED005",
"tradeName": "Chlorpheniramine 4mg",
"dosage": "1 tab",
"frequency": "tid",
"duration": "5 days"
}
]
}
เอกสารเพิ่มเติม: → WORKFLOW_MEDICATION_TEMPLATES.md
6. Drug Inventory (drug-inventory.html)
ไฟล์: modules/pharmacy/drug-inventory.html
หน้าที่: - ตรวจสอบสต็อคยา - แจ้งเตือนยาใกล้หมด (Reorder Level) - ติดตามยาหมดอายุ - ค้นหายาในคลัง
Features: - Real-time Stock Display - Low Stock Alert (สีแดงเมื่อต่ำกว่า Reorder Level) - Expiry Date Tracking - Search & Filter
Data Flow
1. OPD Dispensing Flow
graph TB
A[แพทย์สั่งยา] --> B[ใบสั่งยาเข้าระบบ]
B --> C[prescription-history.json]
C --> D[pharmacy-opd-queue.json]
D --> E[OPD Queue Display]
E --> F{เภสัชกรเลือกผู้ป่วย}
F --> G[ดึงข้อมูลยาจาก medications-master.json]
F --> H[ตรวจสอบ Drug Interaction]
H --> I[drug-interactions.json]
F --> J[ตรวจสอบ Allergy]
J --> K[Patient Allergies]
G --> L{พร้อมจ่าย?}
L -->|Yes| M[พิมพ์ฉลากยา]
L -->|No| N[รอยาเพิ่มเติม]
M --> O[จ่ายยาให้ผู้ป่วย]
O --> P[บันทึกการจ่ายยา]
P --> Q[อัปเดตสถานะ: dispensed]2. IPD Dispensing Flow
graph TB
A[แพทย์สั่งยา IPD] --> B[คำสั่งยาเข้าระบบ]
B --> C[pharmacy-ipd-orders.json]
C --> D[แยกตาม Order Type]
D --> E[Continue Order]
D --> F[PRN Order]
D --> G[STAT Order]
E --> H{ถึงเวลาให้ยา?}
H -->|Yes| I[เภสัชกรจัดเตรียมยา]
H -->|No| J[รอถึงเวลา]
F --> K{พยาบาล Request?}
K -->|Yes| I
G --> L[จัดเตรียมทันที]
L --> I
I --> M[พิมพ์ใบจ่ายยา]
M --> N[ส่งยาไปหอผู้ป่วย]
N --> O[บันทึกการจ่าย]
O --> P[อัปเดตสถานะ]3. Template Usage Flow
graph LR
A[แพทย์เลือก Template] --> B{ประเภท?}
B -->|Personal| C[localStorage]
B -->|Shared| D[medication-templates.json]
C --> E[โหลดยาทั้งชุด]
D --> E
E --> F[แสดงรายการยา]
F --> G{แพทย์แก้ไข?}
G -->|Yes| H[ปรับปรุงรายการ]
G -->|No| I[Confirm]
H --> I
I --> J[สั่งยา]Service Layer
MedicationService (Singleton)
ไฟล์: assets/js/services/MedicationService.js (1255 lines)
Purpose: Service หลักสำหรับจัดการทุกอย่างเกี่ยวกับยา
สถาปัตยกรรม
class MedicationService {
constructor() {
this.medications = []; // รายการยาทั้งหมด
this.masterDropdown = {}; // Dropdown data
this.templates = []; // ชุดยา
this.drugInteractions = []; // ปฏิกิริยายา
this.prescriptionHistory = []; // ประวัติสั่งยา
this.initialized = false;
}
}
// Singleton Instance
const medicationService = new MedicationService();
Key Methods
1. Initialization
async init()
// โหลดข้อมูลทั้งหมดจาก JSON files
// - medications-master.json
// - master-drug-dropdown.json
// - medication-templates.json
// - drug-interactions.json
// - prescription-history.json
2. Search & Retrieve
searchMedications(query, options)
// ค้นหายาจาก trade name, generic name, drug code
getMedicationById(medicationId)
// ดึงข้อมูลยาจาก ID
getMedicationByCode(drugCode)
// ดึงข้อมูลยาจาก Drug Code
3. Drug Safety Checks
checkDrugInteractions(medications)
// ตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยา
// Returns: [{ severity, drug1, drug2, description, management }]
checkAllergies(medications, patientAllergies)
// ตรวจสอบการแพ้ยา
// Returns: warnings array
checkPregnancySafety(medications)
// ตรวจสอบความปลอดภัยสำหรับสตรีมีครรภ์
checkLactationSafety(medications)
// ตรวจสอบความปลอดภัยสำหรับสตรีให้นมบุตร
checkPediatricSafety(medications)
// ตรวจสอบความปลอดภัยสำหรับเด็ก
checkAllWarnings(medication, patient)
// ตรวจสอบคำเตือนทั้งหมด
4. Template Management
getTemplates(doctorId, type)
// ดึงรายการ Templates (all, personal, shared)
getTemplateById(templateId)
// ดึง Template จาก ID
saveTemplate(templateData)
// บันทึก Template ใหม่
updateTemplate(templateId, updateData)
// อัปเดต Template
deleteTemplate(templateId, doctorId)
// ลบ Template
5. Prescription Management
savePrescription(hn, visitId, medications, patientAllergies)
// บันทึกการสั่งยา พร้อมตรวจสอบความปลอดภัย
// Returns: { success, warnings, errors, prescriptionId }
getPrescriptionHistory(hn, options)
// ดึงประวัติการสั่งยา
getLastPrescription(hn)
// ดึงใบสั่งยาล่าสุด (สำหรับ RE MED)
6. Utility Functions
calculateQuantityFromDuration(duration, frequencyCode, dosagePerTime)
// คำนวณจำนวนยาจากระยะเวลา
calculateDurationFromQuantity(quantity, frequencyCode, dosagePerTime)
// คำนวณระยะเวลาจากจำนวนยา
getDropdownOptions(type)
// ดึงข้อมูล Dropdown (frequency, route, timing)
getDisplayText(type, code, lang)
// แปลง code เป็น text สำหรับแสดงผล
เอกสารที่เกี่ยวข้อง
| เอกสาร | คำอธิบาย |
|---|---|
| WORKFLOW_OPD_DISPENSING.md | Workflow การจ่ายยาผู้ป่วยนอกแบบละเอียด |
| WORKFLOW_IPD_DISPENSING.md | Workflow การจ่ายยาผู้ป่วยในแบบละเอียด |
| WORKFLOW_DRUG_INTERACTION.md | Workflow การตรวจสอบปฏิกิริยายา |
| WORKFLOW_MEDICATION_TEMPLATES.md | Workflow การจัดการชุดยาแพทย์ |
| DATA_STRUCTURES.md | โครงสร้างข้อมูลทั้งหมดที่ใช้ในระบบ |
หมายเหตุสำหรับ Developer
Path Resolution
Service ใช้ detectBasePath() เพื่อหา path ของ JSON files อัตโนมัติ:
detectBasePath() {
const currentPath = window.location.pathname;
if (currentPath.includes('/modules/')) {
return '../../data/';
}
return '/data/';
}
Data Persistence Strategy
- Shared Data: JSON files (simulating server database)
- Personal Data: localStorage (per doctor)
- Key format:
his_medication_templates_{doctorId}
Error Handling
Service มี fallback mechanism:
try {
// Load from medications-master.json
} catch (error) {
// Fallback to medications.json
}
Script Load Order
<!-- MUST load in this order -->
<script src="/assets/js/models/Medication.js"></script>
<script src="/assets/js/services/MedicationService.js"></script>
<script>
// Then initialize
await medicationService.init();
</script>
สร้างเมื่อ: 6 มกราคม 2026
สถานะ: Active Development
Version: 1.0